Hüküm Hukukçuluğu Nedir? – Kayseri Günlüğünden Bir Hikâye
Bugün yine Kayseri’nin dar sokaklarında yürürken düşündüm, “Hüküm hukukçuluğu nedir?” diye. Belki de bunu kendi içimde çözmeye çalışıyorum; çünkü yaşadıklarım, gördüklerim ve hissettiklerim bu kavramla tuhaf bir şekilde kesişiyor. Sabah erkenden kalkıp, çayımı alıp balkona çıktım. Karşımda Erciyes’in yumuşak silueti vardı. O an birden bire geçmiş günler gözümün önüne geldi; hayatımın küçük ama keskin dönemeçleri… Ve birden fark ettim ki, hüküm hukukçuluğu dediğimiz şey sadece mahkemelerde, kitaplarda veya yasal metinlerde değil, yaşamın tam ortasında, insan ilişkilerinde, aldığın kararların arkasında var.
İlk Tanışma
O gün üniversitede ilk hukuk dersimden sonra kafede oturuyordum. Elimde defter, sayfalar arasında kaybolmuşken, hocamızın “Hüküm hukukçuluğu, yargı yetkisini kullanırken kuralları ve vicdanı bir arada düşünmektir” demesi hâlâ aklımda. O an biraz kafam karıştı, biraz da heyecanlandım. Kendime sordum: “Peki, ben hayatımda bunu ne zaman yapıyorum?” Hani bazen birine dürüst olmayı seçersin ama aynı anda acı vermemek için susarsın ya, işte o anlarda hüküm hukukçuluğu var gibi geliyor bana. Belki de bu, insanların kalbine dokunan, ama aynı zamanda adalet duygusunu koruyan bir tür duygu ve akıl dengesi.
Küçük Bir Olay
Geçen hafta işten eve dönerken minibüste bir tartışma gördüm. Yaşlı bir amca, genç bir oğlanla tartışıyordu; bilet meselesi yüzünden. İnsanların yüzündeki o karışık ifade… İçimden bir şey koptu. O an dedim ki: “İşte hüküm hukukçuluğu burada devreye giriyor.” Ben kendi kendime düşünüyorum; bu amca haklı mı, genç haklı mı? Kurallara bakınca amca haklı, ama oğlanın bakışındaki endişeyi görüyorsun, vicdanın başka bir şey söylüyor. Bu küçük olay bile bana, hüküm hukukçuluğunun yalnızca mahkemelerde değil, günlük hayatta, küçük ama keskin karar anlarında nasıl var olduğunu gösterdi. O minibüste kalbim sıkıştı; hem adalet istiyordum hem de insanlara acı vermek istemiyordum.
Duyguların İçinde Sürüklenmek
Ben bazen duygularımı yazarken kayboluyorum. Günlüğümde o minibüs olayını uzun uzun yazdım. “Hüküm hukukçuluğu nedir?” diye sordum defterime. Her satırda biraz hüzün, biraz umut vardı. Hüzün, insanların birbirini yanlış anlamasından; umut, adaletin, vicdanın hâlâ var olabileceğini bilmekten. Kendi kendime itiraf ettim: bazen kuralların tam ortasında kalıyorsun, ama yüreğin farklı bir ses veriyor. İşte o ses, hüküm hukukçuluğunun içinde saklı gibi geliyor bana.
Beklenmedik Bir Karar
O gün akşamüstü, arkadaşım Ayşe aradı. Bir tartışma yaşamış, ve aramızda geçen konuşma bana hüküm hukukçuluğunu daha iyi hissettirdi. Ayşe’nin hatasını fark ettim, ama aynı zamanda onun utanmasını görmek istemedim. Konuştuk, sessizce ama net bir şekilde. Kendime bir kez daha sordum: “Hüküm hukukçuluğu nedir?” İşte, doğruyu söylemek ama karşı tarafı incitmemek. Ayşe’nin gözlerindeki rahatlamayı görünce, doğru yolda olduğumu hissettim. Bu, kayseri’nin rüzgârında yürürken hissettiğim hafif bir mutluluk gibiydi; hem adalet vardı hem de merhamet.
Geleceğe Bakmak
Geceleri günlüğümü açıp bu yazıları yazarken, bazen kendimi kaybolmuş hissediyorum. Ama bir yandan da umutluyum. Hüküm hukukçuluğu, yaşam boyu öğrenilen bir sanat gibi. Yarın bir iş görüşmesinde, bir tartışmada, bir karar verirken belki yine karşımıza çıkacak. Ve ben artık biliyorum ki, sadece kurallar değil, vicdan ve duygular da bu sürecin içinde olmalı. Kayseri’nin sokakları, işten dönüşlerim, minibüslerde gördüğüm küçük olaylar… Hepsi bana bir şey öğretiyor: Hüküm hukukçuluğu nedir? İnsanları anlamak, doğruyu bulmak ve incitmemek.
Kapanış Sahnesi
Geçen akşam Erciyes’e bakarken düşündüm, belki de hüküm hukukçuluğu, hayatın içinde sürekli sınandığımız bir yetenek. İnsanların hatalarını, eksiklerini görüyorsun ama yargılarken kalbini de kullanıyorsun. Bu, bazen yorucu, bazen üzücü, bazen de inanılmaz tatmin edici. Ve ben bunu kaydetmek istedim, duygularımla birlikte yazmak istedim; çünkü hüküm hukukçuluğu, sadece bir kavram değil, yaşamın tam ortasında hissettiğin, kalbini ve aklını birlikte çalıştırdığın bir yolculuk. Ve ben bu yolculukta hâlâ yürüyorum, her gün yeni bir sayfa, yeni bir ders.